تحلیل SWOT چیست؟ آموزش کاربردی بررسی نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید

برای پیشرفت هر کسب‌و‌کار، تقویت نقاط قوت، کاهش نقاط ضعف و شناخت فرصت‌های طلایی ضروری هستند. تحلیل SWOT برای این منظور طراحی شده است؛ این ابزار برنامه‌ریزی، به شما کمک می‌کند تا شرایط داخلی و خارجی کسب‌وکار و مسیر شغلی را بررسی کنید و تصمیم‌های هوشمندانه‌تر بگیرید.

تحلیل SWOT علاوه‌بر ارائه تصویری روشن از وضعیت فعلی، پایه‌ای برای طراحی استراتژی‌های عملیاتی کسب‌وکار در آینده است. در ادامه این مقاله، اجزای اصلی ماتریس swot را به‌صورت‌کامل بررسی می‌کنیم و مراحل انجام این تحلیل را آموزش می‌دهیم. 

تحلیل SWOT چیست؟

تحلیل SWOT یکی از کاربردی‌ترین ابزارهای برنامه‌ریزی است که برای بررسی وضعیت داخلی و خارجی کسب‌وکار یا حتی یک فرد مورداستفاده قرار می‌گیرد. این تحلیل کمک می‌کند تا با نگاهی دقیق‌تر، شرایط فعلی را ارزیابی کنید و تصمیم‌های آگاهانه‌تر درجهت پیشرفت سازمان بگیرید. هدف اصلی تحلیل SWOT موارد زیر هستند: 

• تشخیص زمینه‌هایی با عملکرد خوب
• تشخیص بخش‌های ضعیف و قابل‌بهبود
• شناخت فرصت‌های رشد و موفقیت 
• شناسایی تهدیدها و موانع کسب‌وکار

به‌دلیل سادگی تحلیل SWOT، این ابزار برنامه‌ریزی در حوزه‌های مختلف مانند مدیریت کسب‌وکار، بازاریابی و حتی توسعه فردی مورداستفاده قرار می‌گیرد. 

همچنین تحلیل SWOT یکی از ابزارهای کلیدی در طراحی بیزنس‌پلن محسوب می‌شود؛ از‌آن‌جایی‌که این تحلیل شرایط خارجی و داخلی فعلی را نشان می‌دهد، نحوه نوشتن بیزینس پلن با استفاده از تحلیل SWOT بسیار آسان‌تر است و نتیجه نهایی نیز دقت و کارایی بالایی دارد.

اجزای اصلی تحلیل SWOT

واژه SWOT از کنار هم قرار گرفتن حروف اول چهار کلمه انگلیسی Strengths (نقاط قوت)، Weaknesses (نقاط ضعف)، Opportunities (فرصت‌ها) و Threats (تهدیدها) تشکیل شده است.

در تحلیل SWOT، نقاط قوت و ضعف به عوامل داخلی مربوط می‌شوند؛ عنی عواملی که تا حد زیادی تحت کنترل سازمان هستند. در مقابل، فرصت‌ها و تهدیدها به عوامل خارجی ناشی از بازار، رقبا، شرایط اقتصادی یا تغییرات اجتماعی مربوط می‌شوند. 

شناخت هر یک از این اجزا، پایه و اساس انجام تحلیل SWOT است؛ نتایج این تحلیل در کنار ابزارهایی مانند بوم کسب و کار درک کاملی از ساختار و مسیر رشد کسب‌وکار نشان می‌دهند. در ادامه چهار جزء اصلی تحلیل SWOT را بررسی می‌کنیم. 

۱. نقاط قوت در تحلیل SWOT

نقاط قوت (Strengths) در تحلیل SWOT، به ویژگی‌ها و مزیت‌های یک کسب‌و‌کار نسبت به سایر کسب‌و‌کارها و سازمان‌ها اشاره دارند. این عوامل داخلی، نشان‌دهنده بخش‌هایی با عملکرد خوب هستند که می‌توان از آن‌ها برای رسیدن به اهداف مجموعه استفاده کرد.

مهارت نیروی انسانی، منابع مالی مناسب و کیفیت بالای محصولات یا خدمات از نمونه‌های رایج نقاط قوت هستند. شناسایی دقیق نقاط قوت از طریق انجام تحلیل SWOT، نقشی مهم در توسعه برند ایفا می‌کند.

۲. نقاط ضعف در تحلیل SWOT

نقاط ضعف در تحلیل SWOT، شامل کاستی‌ها و موانع رشد کسب‌و‌کار می‌شوند. کمبود منابع، ضعف مدیریتی، نداشتن تجربه کافی یا کیفیت پایین خدمات از نمونه‌های نقاط ضعف هستند. در بسیاری از موارد، می‌توان با تدوین یک برنامه بازاریابی هدفمند، بخشی از نقاط ضعف مجموعه را رفع کرد. 

۳. فرصت‌ها در تحلیل SWOT

فرصت‌ها (Opportunities) در تحلیل SWOT، به شرایط و عوامل بیرونی اشاره دارند که می‌توانند به رشد و موفقیت کسب‌و‌کار کمک کنند. معمولاً این عوامل خارج از کنترل مستقیم هستند، با‌این‌حال امکان استفاده از آن‌ها وجود دارد. برای مثال، زمانی‌که نیاز یا سلیقه مشتریان تغییر کند، کسب‌وکاری که سریع‌تر از سایر رقبا به این تغییر پاسخ دهد، فرصتی جدید برای پیشرفت به‌دست می‌آورد. 

همچنین با ورود روش‌های تبلیغاتی جدید به بازار، کسب‌وکارهایی پیشرفت می‌کنند که سریع‌تر از سایر رقبا از این فرصت استفاده کنند. یکی از روش‌های بازاریابی نوین که به‌عنوان مزیت رقابتی و فرصت پیشرفت محسوب می‌شود، تبلیغ پیامکی است. استفاده از سامانه‌های ارسال اس‌ام‌اس، فرصتی عالی برای برقراری ارتباط مستقیم با مشتریان و افزایش فروش به‌شمار می‌رود. 

۴. تهدیدها در تحلیل SWOT

تهدیدها (Threats) در تحلیل SWOT، به عوامل خارجی که مانع رسیدن به اهداف هستند، گفته می‌شود. افزایش رقابت، تغییر قوانین، نوسان اقتصادی یا تغییر سلیقه مشتریان از نمونه‌های رایج تهدیدهای خارجی هستند. شناسایی به‌موقع تهدیدها از طریق انجام تحلیل SWOT، برای برنامه‌ریزی و کاهش اثر منفی آن‌ها ضروری است. 

توجه داشته باشید که درصورت بروز تهدید خارجی، باید با استفاده از فرصت‌ها و نقاط قوت کسب‌وکار، تاثیر منفی تهدید را کاهش داد؛ به‌این منظور گاهی کسب‌و‌کارها با استفاده از ابزارهای نوین تبلیغاتی مانند پنل پیامکی هوشمند، با مشتریان در ارتباط می‌مانند تا کسب‌و‌کار بر اثر تهدیدهای خارجی، آسیب جدی نبیند.

نحوه طراحی جدول یا ماتریس SWOT

برای انجام تحلیل SWOT، باید از جدول یا ماتریسی ساده استفاده کرد که اطلاعات مربوط به نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها را به‌صورت‌منظم نمایش دهد. 

ماتریس SWOT به شکل جدولی دو در دو (2×2) طراحی می‌شود که هر خانه آن، به یکی از اجزای اصلی تحلیل (فرصت‌ها، تهدیدها، نقاط ضعف و قوت) اختصاص دارد. در یک سمت جدول عوامل داخلی و در سمت دیگر عوامل خارجی قرار می‌گیرند.

برای تکمیل جدول SWOT، باید هدف تحلیل مشخص باشد؛ برای مثال بررسی وضعیت کسب‌وکار، محصول جدید یا مسیر شغلی فردی. در هر بخش، باید عوامل مرتبط را به‌صورت فهرست‌وار و شفاف بنویسید. توجه داشته باشید که نتایج تحلیل SWOT نباید فقط روی کاغذ باقی بمانند و باید برای انجام اقدام عملی مورداستفاده قرار بگیرند. 

برای مثال، هنگام بررسی فرصت‌ها، باید روش‌های جذب مشتریان بالقوه و هدایت آن‌ها به سوی خرید مشخص شود. زمانی‌که بدانید لید چیست و با نقش سرنخ در بازاریابی جذب مشتری و افزایش فروش آشنا شوید، می‌توانید از داده‌های جدول SWOT برای طراحی استراتژی‌های بازاریابی استفاده کنید.

آموزش انجام تحلیل SWOT

تحلیل SWOT، روشی برای شناخت وضعیت فعلی و آمادگی برای تصمیم‌گیری‌ آگاهانه است. برای کسب نتیجه کاربردی از این تحلیل، باید با مراحل آن آشنا باشید و هر گام را به‌طورکامل انجام دهید. در‌صورتی‌که یکی از مراحل را نادیده بگیرید، تحلیل SWOT کارایی خود را از دست می‌دهد. در ادامه، مراحل انجام تحلیل SWOT را به‌صورت‌کامل توضیح می‌دهیم. 

گام اول؛ تعیین هدف تحلیل SWOT

اولین و مهم‌ترین مرحله در انجام تحلیل SWOT، مشخص کردن هدف تحلیل است. بدون داشتن هدف مشخص، نتایج این تحلیل قابل‌استفاده نیستند. برای مثال، تحلیل SWOT می‌تواند با هدف بررسی وضعیت کلی کسب‌وکار، ارزیابی امکان ورود به بازار جدید یا تحلیل محصولی خاص انجام شود. هرچه هدف تحلیل دقیق‌تر تعریف شود،‌ نتیجه ماتریس SWOT کاربردی‌تر خواهد بود.

گام دوم؛ تعیین چارچوب تحلیل SWOT 

پس از مشخص شدن هدف، باید چهارچوب و دامنه‌ای مشخص برای تحلیل SWOT تعیین شود؛ به این معنا که باید مشخص شود که این تحلیل مربوط به چه بازه زمانی، چه سطحی از سازمان یا چه بخشی است. 

برای مثال، آیا تحلیل مربوط به وضعیت فعلی یا آینده است؟ آیا در تحلیل SWOT باید کل سازمان یا فقط یک تیم مشخص بررسی شود؟ در نظر داشته باشید که اگر دامنه تحلیل SWOT بیش‌ازحد وسیع باشد، نتیجه نهایی مبهم و غیرقابل استفاده است.

گام سوم؛ جمع‌آوری اطلاعات داخلی

پس از تعیین چارچوب تحلیل SWOT، باید اطلاعات مربوط به عوامل داخلی جمع‌آوری شوند؛ عواملی که به‌طور‌مستقیم تحت کنترل سازمان یا فرد قرار دارند. این اطلاعات شامل منابع مالی، نیروی انسانی،  فرایندهای کاری و کیفیت محصولات یا خدمات می‌شوند. 

بهتر است برای جمع‌آوری اطلاعات داخلی از بازخورد کارکنان، مشتریان و گزارش‌های واقعی استفاده کنید تا تصویری کامل از وضعیت داخلی به‌دست آورید. 

گام چهارم؛ شناسایی نقاط قوت 

در گام چهارم اجرای تحلیل SWOT، باید براساس اطلاعات داخلی جمع‌آوری‌‌شده، نقاط قوت کسب‌وکار شناسایی شوند. نقاط قوت شامل مهارت‌های تخصصی اعضای تیم، منابع مالی و رضایت بالای مشتریان می‌شوند. با تحلیل دقیق نقاط قوت، زمینه‌های رشد و موفقیت مشخص می‌شوند. 

گام پنجم؛ شناسایی نقاط ضعف 

شناسایی نقاط ضعف، بخشی بسیار حساس در تحلیل SWOT است؛ چراکه بسیاری از سازمان‌ها و افراد، با تصور کم‌اهمیت بودن نقاط ضعف و موانع رسیدن به اهداف، این گام را نادیده می‌گیرند. نقاط ضعف شامل کمبود منابع، مشکلات مدیریتی یا کیفیت پایین خدمات و محصولات می‌شوند. شناسایی دقیق این مشکلات برای برنامه‌ریزی و بهبود وضعیت سازمان ضروری است.

گام ششم؛ جمع‌آوری اطلاعات خارجی

در گام ششم اجرای تحلیل SWOT، باید اطلاعات خارجی را جمع‌آوری کرد. عوامل بیرونی، خارج از کنترل مستقیم سازمان قرار دارند؛ با‌این‌حال تاثیر مستقیم بر عملکرد و آینده کسب‌وکار می‌گذارند. وضعیت بازار، رقبا، مشتریان، شرایط اقتصادی و تحولات اجتماعی از اطلاعات خارجی مهم محسوب می‌شوند.

توجه داشته باشید که برای جمع‌آوری اطلاعات خارجی، حتما از منابع معتبر و گزارش‌های به‌روز استفاده کنید؛ چراکه این گام برای شناسایی فرصت‌ها و تهدیدها ضروری است و هرگونه بی‌دقتی در جمع‌آوری اطلاعات خارجی، نتیجه تحلیل SWOT را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

گام هفتم؛ شناسایی فرصت‌ها 

فرصت‌ها در تحلیل SWOT، شرایط مثبت خارجی هستند که در صورت شناسایی و استفاده به‌موقع، باعث رشد و موفقیت کسب‌و‌کار می‌شوند. در این گام باید همه فرصت‌های موجود برای پیشرفت کسب‌و‌کار را به‌صورت واقع‌بینانه بررسی کرد. 

توجه داشته باشید که صرفاً باید فرصت‌هایی را در نظر بگیرید که امکان بهره‌برداری عملی از آن‌ها وجود دارد. همچنین باید به هم‌راستا بودن فرصت‌ها با نقاط قوت سازمان توجه کرد؛ چراکه فرصت‌هایی که با منابع کسب‌و‌کار همخوانی ندارند، قابل‌استفاده نیستند و باعث اتلاف زمان و منابع می‌شوند.

گام هشتم؛ شناسایی تهدیدها

در گام هشتم اجرای تحلیل SWOT باید براساس اطلاعات خارجی جمع‌آوری‌شده، تهدیدها شناسایی شوند. تهدیدهای خارجی، موانع رسیدن به اهداف مجموعه هستند و شامل مواردی مانند افزایش رقابت در بازار، نوسان اقتصادی یا تغییر سلیقه مشتریان می‌شوند. هدف اصلی شناسایی تهدیدها، کاهش اثر منفی و آمادگی برای مواجهه با آن‌ها است.

گام نهم؛ بازبینی جدول SWOT

پس از شناسایی همه عوامل، باید آن‌ها را در جدول SWOT ثبت کنید. این مرحله، زمان بازبینی جدول است تا هر عامل در بخش درست خود قرار گرفته باشد. با بازبینی، اصلاح و تکمیل جدول SWOT، تصویری منسجم از وضعیت سازمان به‌دست می‌آورید. داشتن جدولی آماده و منظم، پایه سایر تحلیل‌ها و تدوین استراتژی پیشرفت کسب‌و‌کار است. 

گام دهم؛ اولویت‌بندی عوامل در تحلیل SWOT

در گام پایانی تحلیل SWOT، باید عوامل جدول را براساس میزان اهمیت اولویت‌بندی کرد. میزان تاثیرگذاری همه عوامل یکسان نیست؛ از‌این‌رو تمرکز بر عوامل کلیدی، اهمیت زیادی دارد. 

در تحلیل نهایی SWOT، باید مشخص شود که کدام نقاط قوت ارزش بیشتری دارند، کدام نقاط ضعف بحرانی‌تر هستند، کدام فرصت‌ها باید در اولویت قرار بگیرند و کدام تهدیدها به اقدام فوری نیاز دارند. 

استفاده از تحلیل SWOT در جهت انتخاب ابزارهای تبلیغاتی مناسب

تحلیل SWOT ابزاری ساده برای شناخت دقیق وضعیت داخلی و خارجی کسب‌وکار است. این تحلیل در شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها، به مجموعه و افراد کمک می‌کند. نکته بسیار مهم این است که هر سازمان باید از نتایج تحلیل SWOT برای انتخاب ابزارهای تبلیغاتی مناسب و تدوین استراتژی بازاریابی هدفمند استفاده کند.

بسیاری از کسب‌وکارها پس از تحلیل نتایج SWOT، از پنل‌های پیامکی در جهت رشد کسب‌و‌کار استفاده می‌کنند؛ استفاده از پنل پیامکی یکی از روش‌های کارآمد برای تبلیغات، حفظ ارتباط با مشتریان و اجرای استراتژی‌های بازاریابی است. 

پنل پیامکی SMS.ir با داشتن امکانات عالی مانند ارسال پیامک otp، پیامک bts و ارسال به بانک شماره، یکی از ابزارهای کارآمد در حوزه تبلیغات پیامکی محسوب می‌شود. سامانه SMS.ir بیش از ۱۵ سال سابقه فعالیت دارد و تاثیری چشمگیر بر پیشرفت کسب‌و‌کارها می‌گذارد.