بنچ مارکینگ (محک‌زنی) فرآیندی است که در آن کسب‌وکارها عملکرد خود را با رقبای موفق مقایسه کرده و از روش‌های آن‌ها برای بهبود عملکرد خود استفاده می‌کنند. این فرآیند به مدیران کمک می‌کند تا نقاط قوت رقبای خود را شناسایی کرده و با الگوبرداری از آن‌ها، به بهبود کسب‌وکار خود بپردازند. البته بنچ مارکینگ فقط یکی از ابزارهای مدیریت کیفیت است و به‌تنهایی موجب بهبود عملکرد سازمان نمی‌شود.

برای مثال، اگر شما و دوستتان در حال یادگیری زبان انگلیسی باشید و متوجه شوید که دوستتان سریع‌تر پیشرفت کرده، می‌توانید از او بپرسید که چه روش‌هایی را به‌کار گرفته است. اگر او به شما پیشنهاد دیدن سریال‌های انگلیسی بدهد و شما این روش را امتحان کنید و نتیجه بگیرید، این الگوبرداری همان بنچ مارکینگ است.

به‌طور مثال در کسب‌وکارها، یک فروشگاه آنلاین که در زمینه تحویل سریع‌تر سفارشات از رقیب خود عقب‌تر است، با بررسی روش‌های رقیب و به‌کارگیری آن‌ها، زمان تحویل را کاهش داده و با بهبود خدمات، مشتریان بیشتری جذب کند.

کاربردهای مهم بنچ مارک چیست؛ چگونه از آن برای بهبود عملکرد استفاده کنیم؟

از طریق آشنایی با کاربردهای بنچ مارک می‌توانید به درک درستی از مزیت رقابتی برسید و از این طریق به توسعه کسب‌وکار خود کمک کنید. این مسئله در حقیقت مهم‌ترین کاربرد و مزیت بنچ مارکینگ است. در ادامه، با سایر کاربردهای این روش آشنا شوید.

کاربردهای بنچ مارک

 سنجش بهره‌وری سازمان با بنچ مارکینگ

همه سازمان‌ها برای جذب مشتری و افزایش سود در کنار شناخت پرسونای مشتری، نیاز به اندازه‌گیری بهره‌وری خود دارند. بنچ مارکینگ یکی از ابزارهای موثر برای این سنجش است. با استفاده از این روش، عملکرد سازمان خود را با رقبای موفق مقایسه کرده و نقاط ضعف و قوت خود را شناسایی کنید تا بتوانید آن را بهبود بخشید.

بهبود عملکرد آینده با بنچ مارکینگ

اگر سازمان شما در مسیر درستی برای تولید محصولات یا ارائه خدمات قرار ندارد، استفاده از بنچ مارکینگ کمک می‌کند تا بهترین روش‌ها را از کسب‌وکارهای موفق بیاموزید و آینده سازمان خود را تامین کنید. همچنین با استفاده از بنچ مارک می‌توانید نیچ مارکت را شناسایی کرده و از این طریق از رقبای خود پیشی بگیرید. (برای آشنایی با مفهوم اصلی نیچ مارکتینگ، مقاله مرتبط را در سایت sms.ir مطالعه کنید.)

توسعه کسب‌وکار از طریق بنچ مارکینگ

بنچ مارکینگ فقط در زمان شکست موثر نیست؛ حتی زمانی که به‌دنبال گسترش کسب‌وکار خود با سرمایه کم هستید، این فرآیند ممکن است به شما کمک کند. با بررسی روش‌های رقبای خود برای رشد و توسعه، می‌توانید ایده‌های جدید و موثر برای گسترش کسب‌وکار پیدا کرده یا سراغ ابزارهای دیجیتال مارکتینگ متفاوت برای تبلیغ و گسترش کار خود بروید.

افزایش انگیزه و رقابت در تیم‌ها با بنچ مارکینگ

هدف اصلی بنچ مارکینگ شناسایی نقاط قوت و ضعف سازمان نسبت به رقبا است. با بررسی عملکرد بخش‌های مختلف سازمان و مقایسه آن با سایر کسب‌وکارها، انگیزه بیشتری برای کارمندان خود ایجاد کرده و آن‌ها را ترغیب به رقابت سازنده و بهبود عملکرد کنید.

افزایش رقابت در تیم‌ها با بنچ مارکینگ

انواع بنچ مارکینگ؛ مقایسه مدل‌های مختلف برای بهینه‌سازی کسب‌وکار

حال که با مفهوم بنچمارک آشنا شدید، انواع بنچ مارکینگ را بشناسید تا بتوانید از این روش به‌شیوه‌ای بهینه استفاده کنید.

الگوبرداری عملکرد (Benchmarking Function)

الگوبرداری عملکرد به مقایسه ویژگی‌های مختلف محصولات و خدمات کسب‌وکار مانند قیمت، کیفیت، طراحی، رضایت مشتری، قابلیت اطمینان و سایر ویژگی‌ها با رقبا می‌پردازد. این مقایسه‌ها ممکن است به بهبود کیفیت محصولات، ارتقای موقعیت کسب‌وکار و در نهایت افزایش نرخ بازگشت سرمایه در بازار کمک کنند.

الگوبرداری استراتژیک (Strategic Benchmarking)

در الگوبرداری استراتژیک، بهترین استراتژی‌هایی که کسب‌وکارهای موفق به کار گرفته‌اند، مورد بررسی قرار می‌گیرد. در این فرآیند، استراتژی‌های نوآورانه و موفق برای استفاده در کسب‌وکار شما انتخاب می‌شوند. در واقع به‌کارگیری این روش ممکن است روی طراحی بیزنس پلن شما تاثیر مثبت بگذارد.

الگوبرداری فرآیند (Process Benchmarking)

الگوبرداری فرآیند مشابه دو روش قبلی است، اما تمرکز آن روی چگونگی انجام کار در سازمان‌ها خواهد بود. به‌عنوان مثال، در دیجیتال مارکتینگ، ممکن است بررسی کنید که یک سازمان چگونه موفق‌تر از رقبا عمل کرده است.

برای جمع‌آوری اطلاعات، از روش‌هایی مانند مصاحبه، نظرسنجی و بازدید حضوری استفاده می‌شود. پس از جمع‌آوری داده‌ها، باید آن را با شرایط سازمان خود مقایسه کنید. اگر شرایط مشابه بود، می‌توان از فرآیندها برای بهبود کسب‌وکار خود استفاده کرد، اما اگر تفاوتی وجود داشته باشد، ممکن است فرآیندهای رقبا چالش‌برانگیز و پرهزینه بوده و تاثیر منفی بر کسب‌وکار شما بگذارند.

الگوبرداری فرآیند در بنچ مارک

الگوبرداری محصول (Product Benchmarking)

در الگوبرداری محصول، محصول رقبا خریداری و بررسی می‌شود تا اطلاعاتی درباره ویژگی‌ها و نحوه ساخت آن به‌دست آید. این اطلاعات برای بهبود خط تولید و افزایش کیفیت محصولات مفید خواهد بود. این مدل همچنین برای دست‌یابی به روش‌های ساخت یک محصول خاص کاربرد دارد، زیرا با بررسی جزئیات محصول، هزینه‌های تحقیق و توسعه کاهش پیدا می‌کند.

الگوبرداری داخلی (Internal Benchmarking)

الگوبرداری داخلی بیشتر در سازمان‌های بزرگ و چندملیتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش، یک معیار از بخش‌های مختلف سازمان انتخاب و با سایر بخش‌ها مقایسه می‌شود. برای مثال، عملکرد یک بخش با سایر بخش‌ها مقایسه خواهد شد. این روش به دلیل داشتن تعداد کمتر بخش‌ها و کارکنان در شرکت‌های کوچک، معمولا برای آن‌ها قابل استفاده نیست.

الگوبرداری جهانی (Global Benchmarking)

الگوبرداری جهانی به مقایسه شرکت‌ها در کشورهای مختلف می‌پردازد. با استفاده از این روش، سازمان‌ها می‌توانند خود را با معیارهای جهانی ارزیابی کرده و زمینه‌های پیشرفت بیشتری را شناسایی کنند. برای مثال، یک ارائه‌دهنده خدمات اینترنتی می‌تواند خود را با شرکت‌های برجسته جهانی مقایسه کند و از ایده‌های جدید برای ارتقای خدمات خود بهره ببرد.

الگوبرداری رقابتی (Competitive Benchmarking)

الگوبرداری رقابتی یکی از پرطرفدارترین انواع الگوبرداری است که به‌طور کامل محصولات، خدمات و فرآیندهای سازمان رقیب را برای مقایسه انتخاب می‌کند. این روش شامل مطالعه روی بخش‌های مختلف سازمان مانند بازاریابی، مالی، منابع انسانی و… می‌شود. بااین‌حال، به دلیل ماهیت محرمانه اطلاعات در این بخش‌ها، گاهی ممکن است اطلاعات نادرست یا ناقصی به‌دست آید که کارایی لازم را ندارد.

مراحل انجام بنچ مارک؛ از برنامه‌ریزی تا نظارت

هر چیزی که بر اساس اصول و قواعد صحیح انجام شود، نتیجه‌ای مثبت به همراه خواهد داشت. بنچمارک نیز از این قاعده مستثنی نیست. برای انجام این روش مراحلی که در ادامه مطرح می‌کنیم را به‌ترتیب پیش ببرید.

مراحل انجام بنچ مارک

مرحله اول بنچ مارک چیست؛ برنامه‌ریزی

برای اطمینان از این که همه مراحل به بهترین شکل پیش بروند، باید در این مرحله دقت بالایی داشته باشید. ابتدا باید با مشورت مدیران ارشد، اولویت‌ها و شاخص‌هایی که باید مورد ارزیابی قرار گیرند، شفاف‌سازی شود. سپس سازمان‌هایی که قرار است فرآیند بنچ مارکینگ روی آن‌ها انجام بگیرد، انتخاب شوند.

مرحله دوم بنچ مارک؛ جمع‌آوری اطلاعات

بعد از انتخاب سازمان‌ها، وقت آن است که داده‌های مورد نیاز جمع‌آوری شوند. به‌عنوان مثال، اگر هدف شما ارتقای سطح رضایت مشتری است، باید تفاوت‌های موجود بین عملکرد خود و رقبا را شناسایی کنید. این کار ممکن است شامل تماس با کارشناسان فروش رقبا و جمع‌آوری اطلاعات در مورد روند کاری آن‌ها باشد.

هرچه اطلاعات دقیق‌تری جمع‌آوری کنید، فرآیند بهتر پیش خواهد رفت. همچنین توجه داشته باشید که اغلب سازمان‌ها روش‌های داخلی خود را به‌عنوان اطلاعات محرمانه نگه می‌دارند، بنابراین برای دستیابی به این اطلاعات باید وقت و تلاش بیشتری صرف کنید.

مرحله سوم بنچ مارکینگ؛ تحلیل داده‌ها

پس از جمع‌آوری اطلاعات، می‌توانید ضعف‌های موجود در کسب‌وکار خود را شناسایی کرده و سپس با تحلیل داده‌ها، برنامه‌ای برای بهبود آن‌ها طراحی کنید. در این مرحله باید به این نکته توجه داشته باشید که هیچ کسب‌وکاری کامل نیست و ممکن است سازمانی که آن را بنچمارک می‌کنید نیز مشکلاتی داشته باشد.

تحلیل داده ها در بنچ مارکینگ

مرحله چهارم؛ اجرای برنامه

اکنون زمان تغییر فرا رسیده است. تغییر در هر بخش از کسب‌وکار ممکن است چالش‌برانگیز باشد و به زمان چشمگیری نیاز دارد. در این مرحله، هر فرد باید وظیفه خود را به‌طور کامل انجام دهد. برای مثال، مدیران باید عملکرد اعضای تیم را نظارت کرده و با تهیه گزارش‌های مختلف، اطلاعات لازم را به تیم منتقل کنند. پس از موفقیت در یک بخش، باید به سراغ سایر بخش‌ها رفته و فرآیند بنچ مارکینگ را به‌صورت پیوسته در سازمان پیاده‌سازی کنید.

مرحله پنجم؛ نظارت بر اجرای برنامه

برای بهره‌برداری کامل از مزایای بنچ مارکینگ، ارزیابی مداوم و پیوسته ضروری است. جمع‌آوری داده‌های جدید، انجام تغییرات لازم و ارزیابی پیشرفت‌های حاصل‌ شده از بخش‌های مهم نظارت محسوب می‌شوند؛ همچنین نظارت ممکن است بر اساس اهداف تعیین‌ شده، در زمان‌های کوتاه یا بلند مدت انجام شود.

کدام کسب‌وکارها به بنچ مارک نیاز دارند؟

هر کسب‌وکاری که قصد دارد عملکرد خود را ارزیابی کرده و از میزان موفقیت خود آگاه شود، می‌تواند از بنچ مارکینگ بهره‌برداری کند. بنچ مارکینگ به شرکت‌ها این امکان را می‌دهد که مشکلات خود را شناسایی کرده و سپس به‌دنبال راه‌حل‌هایی برای رفع این مشکلات و بهبود فرآیندها باشند. باتوجه‌به اینکه این مفهوم مدل‌های گوناگونی دارد، هر کسب‌وکار می‌تواند بر اساس نوع فعالیت و منابع در دسترس خود، یکی از این مدل‌ها را انتخاب و به کار گیرد.

کدام کسب‌وکارها به بنچ مارک نیاز دارند؟ 

چه زمانی باید سراغ بنچ مارک رفت؟ نشانه‌هایی که نشان می‌دهند زمان مقایسه فرا رسیده است

وقت مناسب برای اجرای این فرآیند اهمیت فراوانی دارد و باید زمانی به آن پرداخته شود که به یک یا چند مورد از موارد زیر نیاز دارید:

ارزیابی بهره‌وری سازمان با کمک بنچ مارک

یکی از اهداف اصلی بنچ مارک، ارزیابی بهره‌وری سازمان و مقایسه آن با سایر رقبا است. از طریق این استراتژی، می‌توان مشخص کرد که چه تغییرات و اصلاحاتی باید صورت گیرد.

یافتن راهکارهایی برای گسترش کسب‌وکار

اگر قصد دارید کسب‌وکار خود را گسترش دهید اما در انتخاب مسیر درست دچار تردید هستید، این استراتژی به شما کمک می‌کند. با بررسی و تحلیل روش‌های رقبای خود، راهکارهای جدیدی برای توسعه کسب‌وکارتان پیدا کنید.

ارتقای عملکرد سازمان در آینده

استفاده از استراتژی بنچ مارکینگ به شما امکان می‌دهد که کسب‌وکار خود را با نمونه‌های موفق و فعال در صنعت مقایسه کنید و با بهره‌گیری از نتایج آن، اهداف خود را بهبود بخشیده و عملکردتان را ارتقا دهید. به‌طورمثال ممکن است به این نتیجه برسید که تبلیغات شما نسبت به رقبا کم بوده یا بهینه نیست. در چنین حالتی در راستای بهینه کردن تبلیغات اینترنتی قدم بر می‌دارید.

ارتقای عملکرد سازمان در آینده با بنچمارک

افزایش انگیزه در کارکنان

با مقایسه بخش‌های مختلف سازمان خود با یک‌دیگر، می‌توانید نتایجی به‌دست آورید که از آن‌ها به‌عنوان ابزارهایی انگیزشی برای تقویت انگیزه کارکنان سایر بخش‌ها استفاده کنید؛ همچنین، اگر نتایج نشان‌دهنده برتری سازمان شما نسبت به رقبا باشد، این امر ممکن است سبب شود که کارکنان برای حفظ جایگاه خود تلاش بیشتری کنند.

بررسی نمونه‌های موفق بنچ مارکینگ

در دنیای کسب‌وکار، نمونه‌های موفقی از بنچ مارکینگ وجود دارند که یکی از مشهورترین آن‌ها رستوران‌های زنجیره‌ای مک‌دونالد است. این شرکت باتوجه‌به ویژگی‌های فرهنگی و مذهبی هند، از گوشت گاو استفاده نکرده و با ارائه مافین به قیمت مناسب، توانست سهم قابل توجهی از بازار را به‌دست آورد.

نمونه دیگر بنچ مارکینگ، شرکت اپل است که با برون‌سپاری تولید محصولات خود به چین، توانست هزینه‌ها را کاهش دهد. تغییر در فرآیند تولید و انتقال آن به چین به اپل این امکان را داد تا هزینه‌های تولید را به حداقل برساند.

بررسی نمونه‌های موفق بنچ مارکینگ 

بنچ مارکینگ؛ ابزار قدرتمند برای ارزیابی و بهبود فرآیندهای کسب‌وکار

بنچ مارکینگ فرآیندی است که به کسب‌وکارها کمک می‌کند تا عملکرد خود را با رقبای موفق مقایسه کرده و از تجربه‌ها و روش‌های آن‌ها برای بهبود عملکرد خود استفاده کنند. این ابزار به مدیران این امکان را می‌دهد که نقاط قوت و ضعف سازمان خود را شناسایی کرده و با الگوبرداری از بهترین شیوه‌ها، بهره‌وری و رقابت‌پذیری کسب‌وکار را افزایش دهند.

بنچ مارکینگ شامل مدل‌های مختلفی مانند الگوبرداری عملکرد، استراتژیک و فرآیندی می‌شود که بر اساس نیاز و نوع فعالیت سازمان، می‌توان از آن‌ها بهره برد. از طریق این فرآیند، سازمان‌ها می‌توانند نه‌تنها مشکلات خود را شناسایی کنند، بلکه راهکارهایی برای گسترش و بهبود مستمر کسب‌وکار خود بیابند.