اگر از سامانههای پیامکی برای ارسال پیامکهای تبلیغاتی، اطلاعرسانی یا خدماتی استفاده میکنید، احتمالاً حداقل یکبار با این سؤال مواجه شدهاید که پیامک اسپم چیست؟ یا چرا بعضی از پیامکها به جای اینکه در صندوق ورودی مخاطب نمایش داده شوند، وارد پوشه هرزنامه (Spam) میشوند.
این موضوع در سالهای اخیر اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ زیرا تلفنهای همراه، بهویژه گوشیهای اندرویدی و نسخههای جدید iPhone، از الگوریتمهای هوشمندی برای شناسایی پیامکهای ناخواسته استفاده میکنند. به همین دلیل ممکن است پیامکی که از یک سامانه کاملاً معتبر ارسال شده، در برخی گوشیها به عنوان هرزنامه شناخته شود، در حالی که همان پیام در گوشی شخص دیگری کاملاً عادی و داخل Inbox نمایش داده شود.
یکی از تصورات اشتباه رایج این است که اگر پیامکی وارد پوشه هرزنامه شود، حتماً مشکلی از سمت سامانه پیامکی یا اپراتور وجود دارد. در حالی که در بیشتر مواقع این تصمیم توسط تلفن همراه گیرنده گرفته میشود و اپراتور یا سامانه ارسال پیامک، نقش مستقیمی در این موضوع ندارند. همین موضوع باعث شده بسیاری از کسبوکارها به دنبال راهکارهایی برای کاهش احتمال اسپم شدن پیامکهای خود باشند.
در این مقاله به صورت کامل بررسی میکنیم که اسپم یا هرزنامه چیست، پیامک اسپم چگونه تشخیص داده میشود، چه عواملی باعث ورود پیامک به پوشه هرزنامه میشوند، تفاوت اسپم با لیست سیاه مخابرات چیست و چه راهکارهایی برای کاهش احتمال اسپم شدن پیامکها وجود دارد.
اسپم (هرزنامه) چیست؟
کلمه spam که در نسخه فارسی بسیاری از تلفنهای همراه با عنوان هرزنامه نمایش داده میشود، به هر نوع پیام ناخواسته، مزاحم یا تبلیغاتی گفته میشود که بدون درخواست یا انتظار کاربر برای او ارسال شده باشد. این مفهوم تنها به پیامک محدود نیست. ایمیلهای تبلیغاتی، پیامهای انبوه در شبکههای اجتماعی، تماسهای تبلیغاتی و حتی برخی اعلانهای ناخواسته نیز ممکن است به عنوان اسپم شناخته شوند.
هدف سیستمهای تشخیص هرزنامه، جلوگیری از نمایش پیامهایی است که احتمال میرود برای کاربر ارزش یا اهمیت چندانی نداشته باشند. البته این سیستمها همیشه هم بدون خطا عمل نمیکنند و ممکن است گاهی پیامهای کاملاً معتبر را نیز به اشتباه در دسته هرزنامه قرار دهند. به همین دلیل، اسپم بودن یک پیام به معنای غیرقانونی یا نامعتبر بودن آن نیست؛ بلکه تنها نشان میدهد الگوریتم دستگاه گیرنده احتمال داده که این پیام برای کاربر ناخواسته باشد.
پیامک اسپم (هرزنامه) چیست؟
پیامک اسپم یا هرزنامه به پیامکی گفته میشود که تلفن همراه گیرنده آن را به عنوان یک پیام تبلیغاتی، ناشناس یا احتمالاً مزاحم تشخیص داده و به جای نمایش در صندوق ورودی، داخل پوشه هرزنامه (Spam) قرار میدهد. نکته مهم این است که این اتفاق معمولاً پس از تحویل پیامک توسط اپراتور رخ میدهد. یعنی پیامک از سمت سامانه پیامکی ارسال شده، اپراتور آن را به گوشی مخاطب رسانده و سپس خود تلفن همراه تصمیم گرفته است که آن را در پوشه هرزنامه نمایش دهد.
به همین دلیل، زمانی که کاربران میگویند «پیامک من اسپم شده است»، منظور این نیست که پیامک ارسال نشده یا به مقصد نرسیده است؛ بلکه پیام به گوشی رسیده اما در پوشهای جدا از صندوق ورودی قرار گرفته است.
پوشه هرزنامه در گوشیهای اندرویدی و آیفون
در سالهای گذشته، قابلیت تشخیص پیامکهای هرزنامه بیشتر در گوشیهای اندرویدی دیده میشد. اپلیکیشنهایی مانند Google Messages با استفاده از اطلاعات محلی دستگاه و الگوهای مختلف، پیامکهایی را که احتمال تبلیغاتی یا مزاحم بودن آنها زیاد بود، به پوشه Spam منتقل میکردند. اما در نسخههای جدید iOS نیز اپل قابلیت فیلتر کردن پیامکهای ناشناس و هرزنامه را اضافه کرده است. بنابراین امروزه کاربران آیفون نیز ممکن است بخشی با عنوان Spam یا هرزنامه را در برنامه Messages مشاهده کنند.
البته در آیفون این قابلیت قابل غیرفعالسازی است، اما به صورت پیشفرض برای بسیاری از کاربران فعال است. به همین دلیل، دیگر نمیتوان گفت که اسپم شدن پیامک فقط مخصوص گوشیهای اندرویدی است و امروزه هر دو سیستمعامل از روشهای مختلفی برای تشخیص پیامکهای ناخواسته استفاده میکنند.
آیا الگوریتم مشخصی برای تشخیص پیامک هرزنامه وجود دارد؟
یکی از پرتکرارترین سؤالهایی که کاربران سامانههای پیامکی مطرح میکنند این است که «دقیقاً چه چیزی باعث میشود یک پیامک اسپم شود؟» پاسخ این سؤال این است که هیچ الگوریتم عمومی و مشخصی وجود ندارد.
گوگل، اپل و سایر تولیدکنندگان تلفن همراه، جزئیات الگوریتمهای تشخیص هرزنامه را منتشر نمیکنند. این الگوریتمها دائماً در حال تغییر هستند و از دهها سیگنال مختلف برای تصمیمگیری استفاده میکنند. به همین دلیل، هیچ سامانه پیامکی یا شرکتی نمیتواند ادعا کند که روش قطعی برای جلوگیری از اسپم شدن پیامکها در اختیار دارد. هر وعدهای مبنی بر جلوگیری صددرصدی از اسپم شدن پیامک، ادعایی غیرواقعی است.
با این حال، تجربه نشان داده است که برخی عوامل میتوانند احتمال اسپم شدن پیامک را افزایش یا کاهش دهند.
۱. جدید بودن خط پیامکی
یکی از عواملی که میتواند روی تشخیص هرزنامه تأثیر بگذارد، سابقه خط پیامکی است.
فرض کنید یک خط پیامکی به تازگی فعال شده و در همان روزهای ابتدایی، هزاران پیامک تبلیغاتی ارسال میکند. طبیعی است که برخی الگوریتمهای تشخیص اسپم، چنین رفتاری را به عنوان یک الگوی مشکوک در نظر بگیرند. البته این موضوع یک قانون قطعی نیست و نمیتوان گفت هر خط جدیدی اسپم میشود؛ اما تجربه بسیاری از کسبوکارها نشان داده است که خطوطی که سابقه بیشتری دارند و به مرور زمان فعالیت کردهاند، معمولاً عملکرد پایدارتری از نظر نرخ ورود به Inbox دارند.
به همین دلیل، در کمپینهای بزرگ پیامکی معمولاً توصیه میشود در صورت نیاز، خطوط پیامکی به صورت دورهای مدیریت یا جایگزین شوند تا وابستگی کامل به یک شماره وجود نداشته باشد.
۲. تعامل کاربران با پیامکهای شما
یکی از مهمترین سیگنالهایی که احتمالاً توسط الگوریتمهای تشخیص هرزنامه بررسی میشود، تعامل کاربران با پیامکهای دریافتی است.
اگر مخاطبان همیشه پیامکهای شما را نادیده بگیرند، آنها را بدون باز کردن حذف کنند یا هیچ واکنشی نسبت به پیامها نداشته باشند، این رفتار میتواند این سیگنال را منتقل کند که پیامهای شما برای کاربران ارزشمند نیستند. در مقابل، اگر کاربران پیامک را باز کنند، روی لینک موجود در آن کلیک کنند، به پیام پاسخ دهند یا شماره ارسالکننده را ذخیره کنند، این تعامل میتواند به مرور زمان احتمال نمایش پیامهای بعدی در صندوق ورودی را افزایش دهد.
به همین دلیل توصیه میشود محتوای پیامکها صرفاً تبلیغاتی نباشد و همیشه ارزشی واقعی برای مخاطب ایجاد کند.
۳. استفاده از خط پیامکی مسک (Mask)
یکی دیگر از روشهایی که میتواند احتمال اسپم شدن پیامک را کاهش دهد، مسک کردن خط پیامکی است.
در این روش، به جای اینکه شماره تلفن برای مخاطب نمایش داده شود، نام برند یا کسبوکار نمایش داده میشود؛ برای مثال:
- DIGIKALA
- Divar
- Snapp
نمایش نام برند باعث میشود مخاطب راحتتر فرستنده پیام را شناسایی کند و اعتماد بیشتری نسبت به پیام داشته باشد. هرچند این موضوع نیز تضمینی برای جلوگیری از اسپم شدن نیست، اما در بسیاری از سناریوها میتواند تجربه بهتری برای کاربر ایجاد کند و احتمال قرار گرفتن پیام در پوشه هرزنامه را کاهش دهد.
تفاوت اسپم با لیست سیاه مخابرات
یکی از رایجترین اشتباهاتی که بسیاری از کاربران مرتکب میشوند، یکسان دانستن اسپم شدن پیامک با لیست سیاه مخابرات است. در حالی که این دو موضوع کاملاً متفاوت هستند و هر کدام سازوکار جداگانهای دارند.
لیست سیاه مخابرات مربوط به اپراتورهای تلفن همراه است. کاربرانی که دریافت پیامکهای تبلیغاتی را از طریق اپراتور سیمکارت خود غیرفعال کردهاند، در این فهرست قرار میگیرند. در چنین شرایطی، پیامک تبلیغاتی اساساً توسط اپراتور به گوشی آنها تحویل داده نمیشود. راهکار ارسال پیام به این دسته از کاربران، استفاده از خطوط خدماتی است که برای ارسال پیامکهای اطلاعرسانی، خدماتی، احراز هویت و موارد مجاز دیگر استفاده میشوند.
در مقابل، اسپم یا هرزنامه هیچ ارتباط مستقیمی با اپراتور مخابرات ندارد. در این حالت، پیامک توسط اپراتور ارسال و به گوشی مخاطب تحویل داده میشود، اما خود تلفن همراه تصمیم میگیرد آن را داخل پوشه هرزنامه قرار دهد.
بنابراین، استفاده از خط خدماتی مشکل لیست سیاه را برطرف میکند، اما تضمینی برای جلوگیری از اسپم شدن پیامک در تلفن همراه مخاطب نیست.
| لیست سیاه مخابرات | اسپم (هرزنامه) |
|---|---|
| مربوط به اپراتور است | مربوط به تلفن همراه گیرنده است |
| پیامک تحویل گوشی نمیشود | پیامک به گوشی تحویل میشود |
| با خطوط خدماتی قابل مدیریت است | راهکار قطعی ندارد |
| قبل از تحویل پیامک اعمال میشود | بعد از تحویل پیامک توسط گوشی اعمال میشود |
آیا اسپم شدن یک پیامک در یک گوشی، به معنای اسپم شدن آن در همه گوشیها است؟
خیر؛ این یکی از مهمترین نکاتی است که باید در نظر داشته باشید. الگوریتم تشخیص هرزنامه روی هر دستگاه، هر نسخه سیستمعامل و حتی بر اساس رفتار هر کاربر میتواند متفاوت باشد.
ممکن است یک پیامک در تلفن همراه شما مستقیماً وارد پوشه هرزنامه شود، اما همان پیامک در گوشی شخص دیگری بدون هیچ مشکلی داخل صندوق ورودی نمایش داده شود. حتی دو گوشی کاملاً مشابه با نسخههای متفاوت سیستمعامل نیز ممکن است رفتار متفاوتی نسبت به یک پیامک داشته باشند.
به همین دلیل، مشاهده اسپم شدن یک پیام در یک یا چند گوشی، به معنای اسپم شدن آن در تمام تلفنهای همراه نیست و نمیتوان از روی یک نمونه، درباره همه کاربران نتیجهگیری کرد.
چگونه احتمال اسپم شدن پیامک را کاهش دهیم؟
در حال حاضر هیچ روش قطعی برای جلوگیری از اسپم شدن پیامک وجود ندارد، اما رعایت چند اصل میتواند احتمال وقوع آن را کاهش دهد:
- از ارسال پیامکهای تکراری به بانکهای شماره غیرمرتبط و بیهدف جلوگیری کنید.
- محتوایی ارسال کنید که برای مخاطب ارزش واقعی داشته باشد.
- در صورت امکان از خط پیامکی مسک استفاده کنید.
- بانک شماره مخاطبان خود را بهروز نگه دارید.
- مخاطبان را به تعامل با پیامک تشویق کنید؛ مانند کلیک روی لینک، پاسخ به پیام یا استفاده از کد تخفیف.
در نهایت باید پذیرفت که هیچ سامانه یا شخصی نمیتواند تضمین کند که پیامکها هرگز وارد پوشه هرزنامه نخواهند شد؛ زیرا تصمیم نهایی برعهده اپراتورهای مخابراتی نیست و توسط الگوریتمهای تلفن همراه کاربران گرفته میشود.
چکلیست کاهش احتمال اسپم (هرزنامه) شدن پیامک
همانطور که در طول مقاله اشاره کردیم، هیچ روش قطعی برای جلوگیری از اسپم شدن پیامک وجود ندارد و الگوریتم مشخصی نیز از سوی تولیدکنندگان تلفن همراه منتشر نشده است. با این حال، رعایت موارد زیر میتواند احتمال قرار گرفتن پیامک در پوشه هرزنامه را کاهش دهد.
قبل از ارسال هر کمپین، این موارد را بررسی کنید:
✅ در صورت امکان از خط پیامکی مسک (Masked SMS) استفاده کنید تا نام برند شما به جای شماره نمایش داده شود.
✅ اگر از یک خط پیامکی برای مدت طولانی و حجم بالایی از کمپینها استفاده میکنید، مدیریت دورهای خطوط پیامکی را در برنامه خود قرار دهید.
✅ متن پیامک را متناسب با نیاز و علاقه مخاطب ارسال کنید تا کاربران تعامل بیشتری با پیامهای شما داشته باشند.
✅ در صورت امکان کاربران را به انجام یک تعامل ساده مانند کلیک روی لینک، پاسخ به پیام یا استفاده از خدمات دعوت کنید.
✅ پیامک را فقط برای مخاطبانی ارسال کنید که جامعه هدف کسبوکار شما هستند.
✅ عملکرد کمپینهای قبلی خود را بررسی کنید و میزان تعامل کاربران را در ارسالهای بعدی در نظر بگیرید.
جمعبندی
اسپم یا هرزنامه قابلیتی است که توسط تلفن همراه گیرنده برای شناسایی پیامکهای ناخواسته استفاده میشود و نباید آن را با لیست سیاه مخابرات اشتباه گرفت. برخلاف لیست سیاه که به اپراتورهای تلفن همراه مربوط است، هرزنامه کاملاً به الگوریتمها و تنظیمات گوشی کاربر وابسته است.از آنجا که الگوریتم مشخص و ثابتی برای تشخیص پیامکهای هرزنامه منتشر نشده، هیچ راهکار یا تضمین قطعی برای جلوگیری از اسپم شدن پیامکها وجود ندارد. با این حال، استفاده از خط پیامکی مسک، مدیریت صحیح خطوط پیامکی و افزایش تعامل کاربران با پیامکها، میتواند احتمال قرار گرفتن پیامک در پوشه هرزنامه را کاهش دهد.
رایگان شروع کن!
در کمتر از ۳ دقیقه رایگان ثبتنام کن، خط پیامکی + اعتبار هدیه بگیر!
+98
مطالب مرتبط
